Haber Tüneli > Sağlık |

Helal ve haramlığı konusunda ittifak edilen hayvansal gıdalar

Allah, insanoğlunun hizmetine sunulan hayvanların et, süt ve diğer ürünlerinden helal ve haram konusunda bazı sınırlamalar yapmıştır. Peki helal ve haramlığı konusunda ittifak edilen hayvansal gıdalar hangileridir?

Helal ve haramlığı konusunda ittifak edilen hayvansal gıdalar

Haber Tüneli | Haber Merkezi

Hayvanların önemli bir kısmı insanoğlunun hizmetine sunulmuş ve kendilerinden yararlanmaları istenmiştir. İnsanoğlunun hizmetine sunulan hayvanların et, süt ve diğer ürünlerinden istifade asıl olmakla beraber naslarda bazı düzenlemeler yapılarak ibaha alanı sınırlandırılmıştır. Bu nedenle fakihlerin çoğunluğuna göre hayvanlardan yasaklananlar ve ya sahip oldukları belirli özellikler sebebiyle yenemeyenler dışında kalanlarda asıl olan etlerinin helal olmasıdır.

HELAL KATEGORİDEKİ GIDALAR HANGİLERİDİR?

 Temiz ve helal gıdaların yenebileceğine dair genel vurgunun yanı sıra, behimet’ülen’am tabiriyle yenilmesi mutat olan deve, sığır, koyun gibi hayvanlara atıf yapılmıştır. Ayrıca tavuk, kaz, ördek, hindi gibi evcil hayvanlar da helal kategorisinde değerlendirilmiştir. Bunlara ilaveten geyik, yaban öküzü, dağ keçisi, zebra gibi yırtıcı olmayan yabani hayvanlar ile güvercin, serçe ve bıldırcın gibi kuşlar da etleri helal olan hayvanlar arasında kabul edilmektedir.

ETİ HELAL OLAN HAYVANLAR

 Eti helal kabul edilen hayvanların yumurtası, derisi, kemiği, tüyü gibi ürünlerinde helal olacağı genel kabul görmüştür. Zira aslı helal olan bir şeyin ona tabii olan parçalarının da helal olacağı açıktır. Dolayısıyla aslı ve ya eti helal olan hayvanların diğer organlarının da helaldir ve değişik amaçlarda bunlardan istifade edilebilir. Özellikle helal olan gıdalardan istifade etme ve istifade yollarını arttırma haram olan ürünlerden istifade yollarını azaltacağından bunun değişik yollarla teşvik edilmesi de gerekmektedir. 

Kur’an-ı Kerim’de dört yerde yenilmesi yasaklanmış olan hayvanlar ve hayvan kökenli gıdalar açıkça belirtilmiştir:

‘’ Allah size ancak leşi, kanı, domuz etini ve Allah’tan başkası adına boğazlanan (hayvanlar)ı haram kıldı. Bununla birlikte kim mecbur kalırsa –istek göndermeksizin ve sınırı aşmaksızın- bunlardan yemesinde ona herhangi bir günah yoktur.’’

‘’Leş, kan, domuz eti, Allah’tan başkası adına boğazlanmış, boğulmuş, darp edilerek öldürülmüş, düşme sonucu ölmüş, boynuzlanarak öldürülmüş ve yırtıcı hayvanlar tarafından parçalanmış olan hayvanlar –canları çıkmadan yetişip kestikleriniz bu hükmün dışındadır-  ile (putlar adına dikilmiş olan) taşlar üzerine boğazlanmış olan kurbanlar size haram kılındı.’’

‘’Bana vahyedilenler arasında leş, akıtılmış kan, iğrenç bir şey olan domuz eti ve Allah’tan başkasının adına kesildiği için murdar olan hayvandan başka yenilmesi haram kılınmış herhangi bir şey bulamıyorum.’’

‘’ O size sadece leşi, kanı, domuz etini ve Allah’tan başkası adına kesileni yasaklamıştır.’’

Kur'an-ı Kerim'de yenmesi haram kılınan hayvan kökenli gıdalar leş, akıtılmış kan, Allah'tan başkası adına kesilen hayvanlar ve domuz eti olmak üzere dört tanedir. Bu husus ikisi Mekke'de (Enam, Nahl) ikisi ise Medine'de (Bakara, Maide) nazil olan dört surede tekrarlanmıştır. Yasakların geçtiği ayetlerin ortak özelliği, hemen hepsinde yasaklamanın "hasr" (sınırlama) ifade eden dil özellikleri kullanılarak belirtilmesidir. Dolayısıyla ayetlerde, haram olan hayvan kökenli gıdaların bu dört madde ile sınırlı olduğu vurgulanmış ve bu hüküm Mekke döneminden itibaren Medine döneminin sonuna kadar teşriin her aşamasında muhafaza edilmiştir.

HARAM OLAN GIDALAR

Türkçe ’de daha çok leş, murdar ve ölü hayvan olarak ifade edilen ‘meyte’, eti mubah olan hayvanlardan insan müdahalesi olmaksızın kendiliğinden ölen ve ya kesim usullerine riayet edilmeden insan fiiliyle öldürülen hayvan anlamına gelmektedir. Kur’an-ı Kerim’de boğularak, atılan bir şeyin darbesiyle, yüksek bir yerden düşerek, bir hayvan tarafından boynuzlanarak ve yırtıcı hayvanlar tarafından parçalanarak kanı akıtılmadan ölen hayvanların meyte olduğu belirtilmiştir. Bu belirtilen beş grubun ortak özelliği kanları akıtılmadan ölmeleridir. Görüldüğü üzere dört ayrı ayette meytenin haram olduğu konusu geçmektedir. Meytenin haram kılınmasının nedenleri arasında, insan sağlığının korunması ve insan saygınlığının korunmasını söyleyebiliriz. Çünkü selim fıtrat sahibi insanlar leş, meyte yemekten uzak dururlar.

Meyte ile ilgili yasağın kara hayvanlarını kapsadığı, deniz hayvanlarının ölüsünün caiz olduğu genel prensip olarak kabul edilmektedir.

‘’Hem size hem de yolculara faydalanmanız için deniz avı ve yiyeceği helal kılındı.’’

Ayrıca Hz. Peygamber (sav.)’e deniz suyunun hükmü ile ilgili sorulan soruya ‘Onun suyu temiz, meytesi helaldir.’  şeklinde cevap vermesi de Kur’an’daki hükmü açıklayıcı mahiyettedir. Bu nasları esas alan fakihler bütün balık türlerinin helal olduğunu kabul ederler. Ancak Hanefi fakihler, kendiliğinden ölmüş ve su yüzüne çıkmış balıkların sağlık açısından doğuracakları mahzurlardan hareketle yenmeyeceği kanaatindedirler. Özellikle günümüzde sanayi atıklarının denizlere dökülmesi sonucu balıkların toplu bir şekilde öldükleri göz önüne alındığında Hanefilerin bu konudaki tavırlarının ihtiyata yakın olduğunu söylemek mümkündür.

Hanefi fakihler, habislik ve görüntülerindeki iticilik gibi nedenlerle balık dışında kalan midye, ıstakoz ve yengeç gibi su ürünlerinin de yenmesini caiz görmezler.

Meytenin etinin ve iç yağının yenilmeyeceği hususunda görüş birliği eden fakihler, onun sütü, yumurtası, derisi gibi ürünlerin helalliği hususunda görüş birliği eden fakihlerin çoğunluğu, eti helal olduğu halde tezkiye edilmeden ölen hayvandan çıkansütün de haram olduğu görüşündedir. Bunun sebebi de hayvanın sütünün içinde bulunduğu memenin, hayvanın ölmesiyle murdar hale gelip necis olmasıdır. Benzer bir şekilde, meyte olan bir hayvanın midesinden elde edilen peynir mayasının hükmü de fakihlerin konuya bakış açılarına göre farklılık arz etmektedir. Buna göre, mayanın da süt gibi olduğu ve hayvanınmurdar olması sebebiyle mayanın da haram hale geldiği görüşünü savunan fakihler olduğu gibi bunun sütten farklı olduğunu savunanlar da bulunmaktadır. Bunlara göre maya sıvı ise necis, katıysa temizleme imkânı olduğu için ondan istifade etmek mümkündür.

KESİN HARAM OLAN GIDA: DOMUZ ETİ

İlgili ayetlerde haram oluğu tasrih edilen diğer hayvan kökenli gıda ise domuz etidir. Ayetlerde ‘domuzun etinin’ vurgulanması, bu hayvandan beklenilen en önemli yararın etine yönelik olması nedeniyledir. Domuzun yalnızca etinin değil, kemikleri ve yağı da dâhil bütün cüzlerinden faydalanmanın haram olduğu tasrih edilmiştir. Domuzdan kaçınmanın kapsamı konusunda ulaşılan görüş birliğini Cessas, ‘ümmetin domuzla ilgili ayetlerin metninde ittifak ettiği gibi, muhtevası ve yorumlanmasında da ittifak ettiği’ tespitiyle vurgulamaktadır. Yalnızca domuz kılının deri vb. mamullerin dikişi için kullanılabileceği, bir takım çekincelerle birlikte kabul görmüştür.  Ancak Zahiriler, ‘tabaklanan deri temiz olur’ hadisinin kapsamına girdiği gerekçesiyle domuz derisinin tabaklandığı takdirde kullanılabileceğini savunmuşlardır. Hanefi fakih Ebu Yusuf’tan da tabaklandığı takdirde domuz derisinin temiz olacağına dair bir rivayet bulunmakla birlikte ilgili rivayet, ‘zahirü'r-rivaye’ kapsamındaki mezhebin temel görüşü ile uyuşmamaktadır.

DOMUZ İÇ YAĞI KULLANMAK HARAM MIDIR?

Domuzun iç yağının da eti gibi gıda maddesi olarak tüketilmesinin haram olduğu hususunda herhangi bir görüş ayrılığı bulunmamaktadır. Bu nedenle katkı maddesi domuz yağı olan gıdaların da bu yasak kapsamında değerlendirileceği ve tüketimin caiz olmayacağı açıktır. Domuzun yağı ile ilgili bu yasak sadece onun tüketilmesi ile sınırlı olmayıp aynı zamanda gıda dışındaki amaçlarla kullanılması halinde de geçerlidir. Aynı şekilde, domuzun midesinden elde edilen peynir mayası da bu haramlık kapsamında değerlendirilmektedir.  Özellikle bazı firmaların, diğer hayvanlar ile mukayese edildiğinde ucuz olması sebebiyle domuz yağı ile domuzdan peynir mayası elde etmeyi tercih ettikleri göz önünde bulundurulunca gıdaların ve peynirlerin ne tür maddeler içerdiği hususunda bir hassasiyetin bulunması gerektiği ifade edilmelidir.

ALLAH'TAN BAŞKASINA KESİLEN ETLER HARAMDIR

Tevhit inancının bir gereği olarak Allah'tan başkası adına kesilen hayvanların etleri haram kılınmıştır. Burada öncelikli olarak putlar adına kesilen hayvanlar söz konusudur. Bu ayetler ve çerçevesinde hayvan kesilirken Allah'ın adının anılmasının zorunlu olup olmadığı tartışılmıştır. Şafiiler, ayetlerdeki yasaklamanın putlar için kesilen hayvanlar hakkında geçerli olduğunu ileri sürerek kesilen bir hayvanın etinin yenmesi için Allah'ın adının anılmasını şart olarak görmemişler, müstehab kabul etmişlerdir. Hanefiler, tesmiyenin kasıtlı olarak terk edilmesi durumunda hayvanın yenmeyeceğini, unutularak terk edilmesi durumunda yenebileceğini savunmuşlardır. Bunların yanında her ne suretle olursa olsun Allah'ın adı anılmaksızın kesilen hayvanın etinin yenilmeyeceğini savunanlar da vardır. 

AKITILMIŞ KAN HARAM MIDIR?

Kur’an’da yenmesi haram kılınan maddelerden biri de akıtılmış kandır. Haramlık kapsamına giren kan, kesildikten sonra hayvanın dalak, yürek, ciğer ve damarları gibi organlarında kalan kan olmayıp, akan kandır.

Etiketler »  

0 Yorum   Yorum Ekle
Kritik uyarı Bu ilaçlar kısırlık yapıyor
Kritik uyarı: Bu ilaçlar kısırlık yapıyor

Fransız ve Danimarkalı bilim insanlarının son araştırmasına göre, etken maddesi ibuprofen olan ve...
Sağlık | 09:50, 10 Ocak 2018 Çarşamba


4 günde zayıflatan tarif
4 günde zayıflatan tarif

Fazla kilolarınızdan şikayetçi iseniz size güzel bir haberimiz var. 4 Günde Zayıflatan Tarif...
Sağlık | 16:55, 08 Ocak 2018 Pazartesi


Bağırsaklarınızı temizleyecek mucize meyve
Bağırsaklarınızı temizleyecek mucize meyve

Kışın bağışıklığı güçlü tutabilmek hastalıklardan korunmak için C vitamini alımı oldukça...
Sağlık | 23:30, 05 Ocak 2018 Cuma


Ayakkabı vurması nasıl önlenir
Ayakkabı vurması nasıl önlenir?

Ayakkabı vurmasına çözüm önerileri ve pratik yöntemler oldukça fazladır. Ayakkabı ayağınızı...
Sağlık | 20:58, 05 Ocak 2018 Cuma


Down sendromlu çocuğu terörist diye polise şikayet ettiler
Down sendromlu çocuğu terörist diye polise şikayet ettiler

Amerika'nın Teksas eyaletinde skandal bir olay yaşandı. 6 yaşındaki Down Sendromlu Muhammed...
Sağlık | 08:25, 04 Aralık 2017 Pazartesi


Dünya yanıklar için geliştirilen bu tedaviyi konuşuyor
Dünya yanıklar için geliştirilen bu tedaviyi konuşuyor!

Brezilyalı doktorlar, ağır yanık hastaları için tıpta devrim yaratacak bir buluşa imza attı....
Sağlık | 12:52, 27 Kasım 2017 Pazartesi